De Natuur van de Ardennen

Landschapstypen

Het dorpje Ronzon ligt gevlijd tegen een uitloper van het Ardennenmassief gelijk een gesp op de riem van een slapende reus. Steil naar beneden kunt U toeijlen, zoals Jacques Perk indertijd placht te doen, "naar de geliefde, de lustige Ourthe". Het Ourthedal is niet overal even ingeklemd als ter hoogte van Ronzon. Stroomopwaarts, tussen Marcourt en Jupille, verraadt de Ourthe zich door zijn brede dalbodem als een riviertje met ambities, die, als ze in neerslagrijke winters vervuld raken, leiden tot een fraai vlechtwerk van meanderende nevengeulen. Hier is de Ourthe natuurlijk vrij en niet ingetoomd door een stuwdam, zoals 20 km naar het zuidoosten, bij Nisramont. Die kant op beweegt U zich naar het ruige hart van de Ardennen, gedomineerd door uitgestrekte wouden. Stroomafwaarts bereikt de Ourthe het meer open en golvende landschap van de Famenne, waarin de hoeven en dorpjes talrijker zijn en waar U om elke bocht en na elk zadel in de weg weer een nieuwe verrassing wacht.

 

Op plekken waar de Ourthe nog meer moeite had dan bij Ronzon om zich een weg te banen, ontstonden steile tot 40 m hoge kliffen, zoals bij Hampteau en le Hérou. Voor laaglandbewoners schuilt er uiteraard een attractie in het uitgesproken reliëf. De hellingen van de rivierdalen staan garant voor pittige stijgingen en dalingen. Aan de mateloze uitgestrektheid van het Ardennenwoud is eigenlijk nog niets veranderd sinds de eerste rapporten over deze streek van de hand van Julius Caesar. Nog steeds is het mogelijk om vanaf Bouillon aan de Franse grens je door louter bos te verplaatsen naar de grens met Duitsland of Luxemburg, als je de oversteek van rivieren en wegen buiten beschouwing laat. Dat kan je als wandelaar maar het hoeft natuurlijk niet. Het is immers veel boeiender om de afwisseling te zoeken met dorpjes, weilanden en andere open terreinen. Dan zie je dikwijls ook een heel eind van je af, zoals bij het op 1 km van Ronzon en op 320 m hoogte gelegen uitzichtspunt van de kapel van Saint-Thibaut

Geologie

Zeker voor het besef van de gemiddelde Nederlander of Vlaming zijn de Ardennen en aangrenzende gebieden van een respectabele geologische ouderdom, in aanmerking nemende dat bijna geheel Nederland bedekt is door aardlagen uit de jongste geologische tijden, het holoceen en het eraan voorafgaande pleistoceen, en dan hebben we het over de laatste honderdduizend jaar van de aardgeschiedenis. In Vlaanderen vindt men ook al veel tertiaire formaties aan het aardoppervlak die ouder zijn dan het pleistoceen. Hun vorming gaat tientallen miljoenen jaren terug. Veel en veel ouder is evenwel de ondergrond van Centraal-België, alwaar het massief van Brabant een oorsprong kent in en rond het Cambrium tijdens de Caledonische gebergtevorming. Dit massief was ooit gelegen aan de zuidoostrand van een continent, grenzend aan een oceaantrog die in afwisselende fasen verdiepte dan wel opgevuld raakte, totdat ze uiteindelijk definitief plaats maakte voor land. Het Massief van Brabant komt nauwelijks aan de oppervlakte, het randgebied ervan met de streken Condroz, Famenne en Ardennen, vertoont daarentegen juist voornamelijk een aangezicht van primaire gesteentelagen, uit het siluur tot en en met het carboon.

Devoonlagen Ourthedal (©B.N.Blom)

Men heeft het hier dan over een ouderdom van honderden miljoenen jaren. In deze omgeving, die van de middenloop van de Ourthe, vindt u een afwisseling van Devonische gesteentelagen aan het oppervlak die min of meer haaks staat op de loop van de Ourthe, en wel zuidwest-noordoost, ruwweg parallel aan het verloop van het Maasdal tussen Namen en Luik en aan dat van de ondergrondse structuur de slenk van Dinant. In bovenstaande tabel zijn de opeenvolgende gesteentelagen tussen La Roche en Deulin weergegegeven. Ten gevolge van de Varistische gebergtevorming werd het Ardennenmassief andermaal opgeheven. Hierdoor, en door de navolgende erosie van eventuele afdekkende lagen, vinden we langs dat deel van de Ourtheloop de oudste lagen bij La Roche.

Botanie

 

Op weinige km noordelijk van Ronzon begint de befaamde 'Calestienne-zone' waarin deze vegetatietypen goed vertegenwoordigd zijn met orchideeën als Wit Bosvogeltje, Mannetjesorchis en Grote Keverorchis, waar het ook mogelijk is om in het bestek van een enkele wandeling twee soorten Peperboompjes tegen te komen. Mossenkenners oftwel bryologen raken zeer enthousiast bij het zien van de soortenrijkdom, zowel aan blad- als aan levermossen. De regio is uitgesproken rijk aan varens, met name die van natuurlijke rotswanden en oude muren.

Mycologie

 

Hulp bij natuurontdekking

"Fermette Les Beaux Arts" stelt U in de gelegenheid zich te bekwamen in de kennis en de herkenning van de hier voorkomende planten- en zwammensoorten. Vele flora's en paddestoelengidsen staan in onze bibliotheek tot uw beschikking. Verder kunt U online de soortenlijsten van vondsten van planten en paddestoelen raadplegen. Ook worden er door lokale gidsen paddestoelenwandelingen georganiseerd. Zie de evenementenlijst om geïnformeerd te raken over het aanbod.